Italiaanse wijn, even terug in de tijd....
Italië is het wijnland bij uitstek. Archeologen hebben bewijzen gevonden dat er in de 9e en 10e eeuw voor Christus al Italiaanse wijn werd gemaakt door de Etrusken die zich gevestigd hadden aan de kust van het latere Toscana en Lazio.
De kennis van de vitis vinifera, de wijndruif en de wijnbouw bestond dus al voor de komst van de Grieken, maar zij hebben hier vooral nieuwe wijnstokvariëteiten geïntroduceerd. Ze noemden Italië overigens Oenotria, letterlijk vertaald: wijnland.
Romeinen als leermeester in wijn maken
De expansie van het Romeinse Rijk richting West-Europa deed drukke handelsroutes ontstaan. Deze zorgden er niet alleen voor dat de legers van voorraden werden voorzien, maar ook dat de wijnbouw in afgelegen gebieden als Noord Afrika, Spanje en Gallië (tegenwoordig Frankrijk) werd geïntroduceerd. Zelfs Engeland, waar toen nog een vrij redelijk wijnklimaat heerste, leerde van de Romeinen wijnstokken verzorgen en wijn maken.
18e eeuw
Ook in de 18e eeuw werden Italiaanse wijnen vanuit Firenze naar Engeland verscheept in ongekurkte vaten die 'afgesloten' waren met een laagje olie. Daarmee is Italië dan ook de bakermat van de wijnbouw in diverse landen.
19e eeuw
De Italianen hebben, begin 19e eeuw, hun kennis meegenomen naar nieuwe wijnlanden als Australië, Argentinië, Zuid-Afrika en Amerika (De Californische Napa Valley). Vanuit deze landen hebben ze dan weer de nieuwe technieken, methoden en wijnstokken teruggebracht naar hun vaderland. 'Oud' en 'nieuw' samen, heeft een innovatieve wijnbouw opgeleverd. Ook de verjonging van de wijnstokken (nu 30 jaar oud) heeft de verbetering van de kwaliteit bevorderd.
Kwaliteitsaanduidingen Italiaanse wijn
Sommige Italiaanse wijnen werden genoemd naar het druivenras, sommige droegen streeknamen, andere hadden de naam van de stad, terwijl weer andere gewoon een fantasienaam kregen. Het resultaat van deze Italiaanse lascia perdere (laat maar waaien) houding, was dat Italiaanse wijnen op een paar na praktisch onbekend bleven. Mede omdat er toen vooral kwantiteit werd geproduceerd.
Daar hebben we allemaal in de jaren 70 nog een staartje van mee mogen maken met het fiasco van de fiasco. De pittoreske mandflessen die zo leuk dienst deden als kandelaar voor de druipkaarsen en zo menig studentenkamer (en Italiaans restaurant) verlichtten...
De in 1963 ingestelde Italiaanse wijnwet werd toen, in 1992, (De zgn. Goria wet) maar weer eens aangescherpt, de Denominazione Semplice voor tafelwijnen verdween en men kwam tot de volgende kwaliteitsaanduidingen:
DOCG - Denominazione controllata e garantita
Dit is de hoogste erkenning in Italië die een Italiaanse wijn kan krijgen.
Naast de gewaarmerkte plaats van herkomst en productiewijze is ook de kwaliteit van deze wijnen gegarandeerd. Ze zijn herkenbaar aan de genummerde banderol rond of over de capsule. De eerste Italiaanse wijnen die deze kwalificatie ontvingen waren de Barolo en Barbaresco uit Piemonte, de Vino Nobile di Montepulciano en de Brunello di Montalcino uit Toscana. Al snel volgden er meer waaronder natuurlijk de Chianti uit Toscana.
DOC - Denominazione di orgine controllata
De productiewijze ligt vast, evenals de plaats van herkomst. De oorsprong van de Italiaanse wijn is gecontroleerd en dit geeft ook een indicatie van de kwaliteit. De DOC-toekenning gebeurt dan ook per individuele producent. De eerste DOC die werd uitgedeeld was aan een Vernaccia di San Gimignano.
IGT - Indicazione Geografica Tipica
Deze classificatie is speciaal in het leven geroepen voor de beste regionale wijnen. De wijn is afkomstig uit een bepaalde plaats (geen DOC) en de druivennaam wordt op het etiket vermeld. Dit is vergelijkbaar met de Franse Vin de Pays.
Vino da Tavola
Onde de Vino da Tavola vallen alle Italiaanse wijnen die bovenstaande classificaties niet verdiend hebben, maar ook enkele van Italië's beste wijnen die simpelweg niet gemaakt zijn zonder inachtneming van de bovenstaande voorschriften die door de overheid dan worden 'gedegradeerd". Wijnkenners weten beter en vooral in Toscane zie je deze 'vini da tavola' en deze staan dan ook bekend als de zgn. Supertuscans.
Het verschil tussen noord en zuid
In bijna elke streek in Italië wordt wijn gemaakt van een enorme verscheidenheid aan druiven, op een al even uitgebreid scala aan bodemsamenstellingen. Het zonnige, warme en droge klimaat zorgt voor druiven die rijk zijn aan suiker.
Hoe zuidelijker je komt, hoe warmer het er wordt en des te zoeter de wijnen over het algemeen zijn. De likeurachtige dessertwijnen komen dan ook uit het Zuiden, daar waar het Noorden met name de lichtere, elegantere witte wijnen voortbrengt. Hoewel het met de moderne koeltechnieken bij de vergisting tegenwoordig ook mogelijk is om een kruidige, frisse rosato te drinken uit Sicilia.
Druivensoorten
Italië heeft een overvloed aan inheemse druivensoorten (meer dan 1000!). De meeste DOC reglementen sluiten de Franse klassieke soorten uit. De belangrijkste Italiaanse druivensoorten die alleen daar voorkomen zijn:
Blauwe druiven
- Barbera
- Malvasia
- Montepulciano
- Nebbiolo
- Sangiovese
Witte druiven
- Trebbiano
- Prosecco
- Vernaccia
Italianen en wijn drinken
Italianen drinken steeds minder liters wijn per hoofd van de bevolking. Dit ten gunste van vooral mineraalwater en betere kwaliteitswijnen. Wijn wordt zowel bij de lunch als het avondeten genuttigd, en bij het aperitief wordt ook een Prosecco gedronken. Maar bovenal geldt: drinken met mate. Een italiano ubriaco, een dronken Italiaan, zul je dan ook zelden tegenkomen: dronkenschap is in Italië absoluut not-done.
In een enoteca, een wijnhandel en wijnproeverij, kun je de verschillende Italiaanse wijnen uit de streek proeven. In één van de vele botteghe dei vini kun je naast een enorme verscheidenheid aan wijnen per glas, dan ook altijd een simpel gerecht bestellen.
Streekwijn
Naast alle kwaliteitsaanduidingen is het natuurlijk gewoon belangrijk hoe jij de Italiaanse wijn vindt smaken. Frappant genoeg hangt dat vaak af van het tijdstip en de plaats waarop de wijn wordt geconsumeerd. Op een terras in Camogli aan de Ligurische kust smaakt elke witte Cinque Terre wijn heerlijk, zoals ook elk glas Prosecco op een terras in Verona onvergetelijk is.
Neem een voorbeeld aan de Italianen: kies een streekwijn bij een streekgerecht en jouw lijstje met de herinneringen aan onvergetelijke wijnen zal gestaag uitbreiden. Ook zijn de huiswijnen, vaak een goede regionale wijn, zeker aan te bevelen.
Cin cin!
Meer over wijn ingedeeld per regione.
Attendeer anderen gerust met een link op deze pagina, maar onthoud dat kopiëren van de inhoud niet is toegestaan!