Dertien vreemde gebruiken met de jaarwisseling in Napoli [Napels]

Het spreekwoord ‘Eerst Napels zien dan sterven’, zou uitgebreid mogen worden met ‘tijdens de jaarwisseling’. Er zijn dan in heel Italië tal van tradizioni, gebruiken, maar in Napels [Napoli] doen ze er, het zal je wellicht niet verbazen, een schepje bovenop… Scaramanzia, bijgeloof, of niet, le principali usanze del capodanno napoletano, de belangrijkste Napolitaanse gebruiken, tijdens oud en nieuw, zijn er meer dan in de de rest van Italië. Je moet maar zo denken: baat het niet, dan schaadt het niet…
Enne… voor zover je dat nog niet wist: dertien is een geluksgetal in Italië!

1: Linzen eten om middernacht

Mangiare le lenticchie, linzen eten, brengt je ricchezza e prosperità, rijkdom en voorspoed, in het nieuwe jaar. De belangrijkste regel is dat je dit doet bij de overgang van het oude naar het nieuwe jaar. Er zijn ook napoletani die hun portamonete, portemonnee, vullen met linzen. Als je dit doet, zal je portemonnee zich vullen met geld, zo is de gedachte.

2: Nieuwjaarsvuurwerk

Het idee in Napoli is dat i botti di Capodanno, het nieuwjaarsvuurwerk, zorgt dat i residui cattivi, slechte dingen, worden verbrand. Vuurwerk rischiara il cammino dell’anno che viene, licht het pad op voor het aanstaande nieuwe jaar. Il rumore, het geluid, van het vuurwerk verjaagt de negativiteit. In de 17^e eeuw was het afsteken van vuurwerk overigens voorbehouden aan de rijke adel. Met het gemeengoed worden van la polvere da sparo, het buskruit, werd het knallen ook bereikbaar voor het plebs.

3: Aardewerk kapot gooien

Het kapot gooien van coccio, aardewerk, is un gesto simbolico, een symbolische daad, om il male fisico e morale, fysieke en mentale ongemakken, en ander kwaad van het afgelopen jaar uit te bannen. Het weggooien van una cosa vecchia, iets ouds, is bedoeld om cambiamento, verandering, in gang te zetten en met buon auspicio, goede hoop, het nieuwe jaar te starten.

4: Water van het balkon gooien

Pas op als je door de straten van Napoli [Napels] loopt tijdens de jaarwisseling. Het kan je zomaar een nat pak opleveren! Napolitanen gooien namelijk water uit het raam of vanaf het balkon. Dat water staat voor elke lacrima, traan, die het afgelopen jaar gelaten is. Met het gettare, gooien, van het water, bevrijden napoletani zich van hun zielenpijn om vervolgens gelukkig en lachend het nieuwe jaar in te gaan.

5: Rood ondergoed dragen

Op la sera di capodanno, oudjaarsvond, is het een gewoonte om biancheria intima rossa, rood ondergoed, te dragen. Wil je gegarandeerd geluk voor het hele nieuwe jaar? Dan is het een obbligo, plicht, om dit tijdens il cenone, het diner, te dragen. Deze gewoonte geldt voor zowel mannen als vrouwen. Draag het ondergoed op Oudjaar binnenstebuiten en draag het weer goed op Nieuwjaarsdag. Vergeet het ondergoed niet weg te gooien op nieuwjaarsdag, anders kun je alsnog fluiten naar je geluk!
Een andere volkswijsheid is dat wie op de eerste nacht van het nieuwe jaar seks heeft, dit ook de rest van het jaar zal hebben…

6: Kus elkaar onder een maretak

Wil je amore per tutto l’anno, het hele jaar liefde? Breng dan een brindisi speciale, speciale toast, uit om middernacht. Je moet daarvoor de persoon die je liefhebt, kussen onder een vischio. Deze maretak wordt gezien als pianta benaugurale, een plant die geluk brengt, zowel materieel als spiritueel.

7: Granaatappels en druiven

Granaatappels en druiven mogen niet ontbreken tijdens het nieuwjaarsdiner. Alleen al een enkele sguardo, blik, op een melograno, granaatappel, of uva, druiven, kan voldoende zijn voor geluk in het nieuwe jaar. Om middernacht moet je twaalf chicci d’uva, druiven, eten; een op elke ritocco d’orologio, klokslag. Een traditie die trouwens is overgenomen van de Spaanse overheersers eeuwen terug.

8: Gedroogde vijgen en dadels

Fichi secchi en datteri, gedroogde vijgen en dadels, staan symbool voor bescherming en geluk. Op het boodschappenlijstje zetten dus!

9: Vinger in een glas spumante

Dompel je vinger in een bicchiere di spumante, glas mousserende wijn, en doe vervolgens die vinger achter je orecchio, oor, of achter dat van de persoon die je geluk gunt in het nieuwe jaar.

10: Verlaat je huis met geld op zak

Ga il primo dell’anno, op de eerste dag van het jaar, het huis uit met soldi in tasca, geld op zak. Dit brengt je de rest van het jaar buon auspicio per le finanze, financiële voorspoed.

Giuseppe Verdi op Italiaans geld © Claudia Zanin

11: De eerste die je ontmoet

De eerste persoon die je ontmoet in het nieuwe jaar, zegt iets over wat je te wachten staat. Zo is het een goed voorteken als je un vecchietto, een oudje ontmoet of een gobbo, iemand met een bochel. Door een ouder persoon te ontmoeten zul je langer leven; de gebochelde porta fortuna, brengt geluk. Kom je als eerste iemand van het andere geslacht tegen, brengt ook dat geluk; iemand van hetzelfde geslacht brengt daarentegen sfortuna, ongeluk. De voortekenen zijn niet zo goed als je een prete, pastoor, als eerst ontmoet. Naar verluid is dan het einde nabij…

12: Zakjes zout

Geef je vrienden een sacchettino di sale, zakje zout, cadeau. Het uitstrooien van het zout scaccia negatività, verdrijft de negativiteit. Kost niks, levert een boel op!

13: Angst en hoop

Tijdens het diner op oudejaarsdag gooien napoletani alle timore e speranza, angst en hoop, theatraal op tafel. Het zal je inmiddels niet meer verbazen dat Napoli [Napels] te boek staat als dé università della superstizione, universiteit voor bijgelovigheid. Er is immers geen andere Italiaanse stad die kan tippen aan het Napolitaanse superstizione, bijgeloof.