Opgravingen - lust of last?

Una storia del nostra amica Willemijn Lindeboom

Ik woon net onder de ruïne van een zeer oud kasteel. Het kasteel is in 1380 al verwoest en de huizen eromheen (de huizen waarop ik pas, aangezien ze door een Amerikaans stel zijn gekocht) zijn deels uit de stenen van het kasteel opgetrokken en op hun beurt al weer onvoorstelbaar oud. Dit is niets speciaals hier in Umbria, elke heuvel heeft zo z'n geschiedenis en het leuke is dat er nog veel resten van zijn terug te vinden.

Niet alle Umbri zijn blij als ze overblijfselen van een lang geleden verloren gegane cultuur op hun terrein treffen. Dat is meer een sport voor Amerikanen die er dan heerlijke boekjes over kunnen schrijven die het toerisme hier weer ten goede komen; in die gevallen is iedereen blij.

In La Bruna, zeer klein dorpje aan de Tiber, zijn twee gevallen bekend waarin eeuwenoude ruimtes, met de meest fantastische muurschilderingen nog intact, na ontdekking, weer zo snel mogelijk met de grond zijn gelijkgemaakt. Zonde hè? Het ene geval was toen ze een nieuwe kerk gingen bouwen (foeilelijk overigens) en ze die kerk graag af wilden krijgen en graag elk gedonder met het ministerie van cultuur uit de weg wilden gaan ... de priester heeft gewoon besloten de gevonden, rijkelijk versierde kelders, dicht te gooien en er de nieuwe kerk pal bovenop te bouwen: occhio non vede, cuore non dole, een gezegde dat in Italië bijzonder gretig aftrek vindt. Wat het oog niet ziet, deert het hart niet.

Afgezien van het wegmoffelen bij de nieuwe kerk, hetgeen misschien begrijpelijk is als je weet hoe belangrijk het voor de dorpelingen is een kerk te hebben, heeft ook een boer uit de buurt een heel oud bouwsel met muurschilderingen onherroepelijk weggemoffeld. Hij wilde zijn vigna (wijngaard) aanleggen en bij het graven van de gaten kieperde verdorie zijn tractor ineens half in een gat.

Nadat de tractor er zonder schade was uitgetrokken werd er poolshoogte genomen. De boer is zich rotgeschrokken, want als iemand erachter zou komen dat hij dit soort kelders in zijn terrein heeft zitten, kan hij net zo goed de boel wel sluiten. De dag erop was het probleem opgelost, meer dan een vrachtwagen zand was er niet voor nodig.

Onbegrijpelijk vind ik het helemaal niet, jammer wel uiteraard. Dit is misschien wel een klein voorbeeld van wat je de tragedie van Italië zou kunnen noemen. Een land dat alles heeft, behalve de capaciteit om de dingen een beetje redelijk te regelen. In dit geval, waarin normale mensen kunstschatten ontdekken, hebben die mensen letterlijk een probleem. Alles moet worden stilgelegd en na maanden zo niet jaren komt er een team kijken en als het tegen zit, wordt alles in beslag genomen. Geen wonder dat de meeste mensen het zekere voor het onzekere nemen en zo snel mogelijk alle tekens uitwissen.

Denk ‘ns aan alles dat verloren is gegaan op deze manier. We zien de historische rijkdommen slechts in de steden en soms in oude dorpjes. Misschien weten we nu waarom er zo weinig daarbuiten over is gebleven?

Hier bij het vergane kasteel, is het mijn taak iets van een tuin aan te leggen. Ik begon op een goede dag met graven en ... ja hoor. Een oude muur kwam langzaam maar zeker uit de grond tevoorschijn. Dagen heb ik staan graven na elk stuk muur dat ik wist te bevrijden, kreeg ik van passanten weer een opmerking die me deed begrijpen hoe onzinnig ze mijn bezigheden vinden. ‘wat zoek je daar toch tussen die hoop stenen?' ‘ach meiske, laat de dingen toch zoals ze zijn, dat is veel mooier' ‘wat zonde van je tijd, al het goud en de zwaarden hebben ze allang weggekaapt' ofwel: ‘kijk nou wat een rotzooi je ervan maakt'.

Men wil maar niet begrijpen dat het mij er niet om te doen is een makkelijk te vervoeren schat te vinden. Ik geniet ervan een oude muur in ere te herstellen. Een oude muur voor de dorpelingen beneden, is slechts een oude muur. Dat heeft geen enkele waarde, staat daarentegen zelfs slechts in de weg. Alleen de buitenlandse huizenbezitters zijn blij met oude muren en dromen er zelfs van fresco's te ontdekken. Onbegrijpelijk voor de meeste traditionele Umbri.