Dolci - Italiaanse zoetigheden en toetjes
Wie zoet is krijgt lekkers...
Italianen zijn dol op zoet zoeter zoetst. Niet voor niets verkopen de supermarkten Nutella in 5 liter potten en bestaat een prima colazione, ontbijt, uit een cappuccino met biscotti, koekjes, of en een mierzoete cornetto, croissant. Het Italiaanse spreekwoord Zucchero non guastò mai vivanda, letterlijk ‘suiker verpest geen spijs’, is de Italianen dan ook echt op het lijf geschreven.
De Italiaanse voorkeur voor zoet niet alleen van deze tijd. Al voordat de eerste professionele bakkers in de 2e eeuw voor Christus in Roma verschenen waren de Italianen al verzot op zoetigheid. En dankzij de introductie van suiker in de Middeleeuwen en chocolade en de 16e eeuw heeft deze volksliefde alleen maar grotere vormen aan kunnen nemen. Een belangrijke rol in de geschiedenis is weggelegd voor de Arabieren. Zij brachten allerlei vruchten en noten, zoals citrusvruchten, vijgen en amandelen naar Sicilië; stuk voor stuk hoofdrolspelers in de wereld van Italiaanse dolci, zoetigheden.
Tegenwoordig is het aanbod van dolci breed maar vooral overheerlijk (en slecht voor de lijn). Variërend van luchtige cakes, knapperige biscotti, en zachte chocolade tot verfrissende granite en vers roomijs in duizend en een smaken…
Biscotti
Een bijzondere rol binnen de Italiaanse dolci is weggelegd voor i biscotti, knapperige koekjes. Hoewel, gewone koekjes worden hier meestal niet als echte dolci gezien, maar eerder als voedzaam ontbijt. Ze vormen namelijk la prima colazione, ontbijt, voor de Italianen die thuis ontbijten. De meesten laten de koekjes eerst enige tijd weken in de koffie alvorens ze lekker zacht naar binnen worden gelepeld….Hiervoor worden in plaats van koekjes ook vaak fette biscottate, vierkante beschuitjes, gebruikt.
Zachte, gevulde koekjes worden in Italia overigen dolcetti genoemd. Biscotti en dolcetti zijn in Italia in alle soorten en maten verkrijgbaar. In de supermarkt weet je niet waar je moet beginnen, l’imbarazza della scelta, keuze te over! Een van de bekendste Italiaanse koekjesproducenten is Mulino bianco, bekend van de inmiddels klassieke Pan di Stelle, het chocoladekoekje met de witte sterretjes.
Pandoro en panettone
In de loop van de Italiaanse geschiedenis heeft iedere regione zo zijn eigen zoete specialiteiten ontwikkeld. Sommige hiervan werden zo populair dat ze uiteindelijk een nationale status verkregen. Het beste voorbeeld hiervan is panettone en pandoro, oorspronkelijk afkomstig uit Milaan en Verona. Deze cakes zijn ontstaan in de Middeleeuwen, maar worden tegenwoordig alleen rond de kerstdagen en de jaarwisseling in ieder Italiaans huishouden gegeten.
La colomba
De 19e eeuwse uitvinding van de paascake la colomba, is niet meer dan een slim excuus om vaker van deze heerlijke cakes te kunnen snoepen. Het pandoro en panettone deeg wordt gewoon in de vorm van een duif geboetseerd en voilá: een tweede gelegenheid voor dezelfde dolce. Volgens de legende werd de colomba voor het eerst in 750 voor Christus in Pavia gebakken en aan koning Alboino van de Longobarden aangeboden. In werkelijkheid is de geschiedenis van deze vredesduif veel korter en minder spannend. Het was firma Motta, bekend van panettone en pandoro, die rond 1900 een cake bedacht speciaal voor Pasen. Het verschil met de twee kerstbroers is het amandellaagje op de bovenkant van de colomba. Tegenwoordig zijn er heel veel varianten verkrijgbaar, allemaal even lekker!
Torrone
Een andere middeleeuwse uitvinding waar de Italianen nu nog steeds heel dankbaar voor zijn is de, van oorsprong Arabische, torrone. Deze zachte nogareep duikt in heel Italia ook vooral rond de feestdagen op. Maar torrone is niet altijd hetzelfde, elke regione heeft wel zijn eigen variant op deze klassieker. Zo is de Sardijnse reep altijd gemaakt van honing in plaats van suiker, en zit er in Abruzzo een laagje chocolade overheen. Let op, tegenwoordig worden ook joekels van chocoladerepen onder de noemer torrone verkocht, dus goed opletten als je in de supermarkt staat anders kom je met de verkeerde thuis.!
Van Gianduiotto tot Nutella
Misschien wel de belangrijkste zoetigheid van het stel is afkomstig uit Piemonte. Aan het einde van de 19e eeuw kreeg de Torinese banketbakker Caffarel namelijk het geniale idee om hazelnoten met chocolade te combineren, de gianduiotto was geboren. Een zacht chocolaatje dat inmiddels een begrip is in Italia. Het belangrijke aan deze uitvinding was dat Caffarel hiermee meteen de basis legde voor een andere zoete klassieker.
Kort na de Tweede Wereldoorlog gebruiken de gebroeders Ferrero, uit Cuneo, namelijk diezelfde combinatie, hazelnoten en cacao, om een nieuwe chocoladepasta te produceren: Nutella. De betaalbare, voedzame en smakelijke pasta werd al snel een succes en 'the rest is history'...
In Italia heeft Nutella ondertussen een echte cultstatus verworven, en geloof het of niet maar er zijn zelfs meerdere boeken over geschreven. Ook een scène in de beroemde film Bianca van en met Nanni Moretti draait om dit broodbeleg. In die film eet iemand een pot Nutella wanneer de depressiviteit toeslaat…