Superstizione, bijgeloof van de Italianen
Italianen en bijgeloof zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Het getal 13 heeft er niets mee te maken, 17 echter des te meer… En wat mag je doen en moet je vooral laten met Natale, Kerst? En wat staat je te doen om het ongeluk af te wenden? Fare le corna, toccare ferro (of iets anders…): om een Italiaan en zijn gedrag correct te begrijpen, is het handig als je wat achtergronden weet…. En vergeet niet het juiste antwoord te geven als iemand je succes wenst, anders roep je ongeluk over je af….
Fare le corna
Een gebaar om het ongeluk af te wenden is fare le corna. Je wijsvinger en pink zijn als enige gestrekt, de rest van de vingers is naar binnen gebogen. Op deze manier maak je hoorntjes, waarbij je je hand naar beneden richt. Ook hoor je het wel zonder gebaar zeggen: facciamo le corna.
Pas op dat je hand niet naar boven wijst. Dan beticht je iemand er namelijk van dat zijn partner vreemd gaat…. Mannen zouden het ongeluk ook af kunnen wenden door hun ballen aan te raken… Vrouwen houden het overwegend bij toccare ferro…
De felrode hoorntjes, die je met name in Zuid Italië in de auto of in huis ziet hangen, zijn ook om het ongeluk af te wenden. Je kunt natuurlijk ook het omgekeerde wensen, dus jezelf geluk toewensen. Dit doe je in Italië door ijzer aan te raken. Als je het allemaal niet meer begrijpt, zeg je gewoon simpelweg: ne capisco un corno!
Malocchio, boos oog
Wist je dat je heel gemakkelijk kunt ontdekken of er een malocchio, boos oog, op je rust? In Umbria hebben ze daar een handig trucje voor: la prova dell’olio. Je gaat als volgt te werk: laat een druppel olie van je vinger in een bord met water vallen. Blijft de eerste druppel niet zichtbaar, dan is het zeker dat er een malocchio is. Het malocchio is niet gevaarlijk maar wel lastig, en is afkomstig van iemand die hoopt dat het je slecht zal gaan. Om dit ongeluk af te wenden, moet je nog twee druppels olie vanaf je vinger in het water laten vallen. ‘Snijd’ daarna met een schaar een kruis in het water, en… weg is het ongeluk!
Toccare ferro, afkloppen…
De Italiaan kent verschillende manieren om onheil af te wenden, want je kunt niet voorzichtig genoeg zijn. Het gebeurt alleen wel iet anders dan we hier gewend zijn. Men klopt daar niet af op hout, maar tocca ferro, raakt ijzer aan. Waar deze variant vandaan komt, is niet duidelijk. Er wordt gezegd dat deze versie verwijst naar een hoefijzer, het traditionele geluksvoorwerp. Maar ach, wat doet het er toe, het onheil is immers afgewend.
In de mond van de wolf
De meest gebruikte uitdrukking om iemand succes te wensen in Italia is: In bocca al lupo! Letterlijk vertaald: In de mond van de wolf. Het enige juiste antwoord hierop is: Crepi il lupo of de korte versie Crepi.
Letterlijk betekent dat: dat hij moge creperen. Daarmee bedoel je dan natuurlijk de wolf en niet de persoon in kwestie. Geef op deze gelukwens in geen geval het antwoord grazie, ofwel dankjewel; dit zou volgens de Italianen namelijk juist ongeluk brengen.
Attenzione: 17 porta sfortuna!
Accipicchia, o jee, vrijdag de 17e! Veel Italianen zullen op die dag nog eens extra over hun malocchio-hangertje wrijven. Het getal 17 brengt in Italia namelijk ongeluk. Het is niet helemaal duidelijk waarom dit zo is. Een verklaring luidt dat het te maken heeft met de schrijfwijze in Romeinse cijfers. 17 wordt met deze cijfers namelijk als XVII geschreven. In de Middeleeuwen, toen Italiaanse volkeren voornamelijk dialect spraken en er veel analfabetisme was, verwarden ze XVII en VIXI. Het laatste betekent in het Latijn 'ik heb geleefd', en werd veel op graven van overledenen geschreven. Vandaar dus dat het getal 17 in Italia met de dood wordt geassocieerd, en dus vermeden moet worden.
Dat verklaart ook meteen waarom de Renault 17 in Italia R177 heet, en waarom de vliegtuigen van Alitalia geen stoelnummer 17 hebben. Het bijgeloof gaat soms zelfs zo ver dat in sommige straten huisnummer 17 wordt overgeslagen. Nummer 16 wordt dan gevolgd door 16a en daarna komt 18. Zo omzeil je het ongeluk!
Bijgeloof met kerst
In het katholieke Italia zijn tal van superstizioni gerelateerd zijn aan de Bijbel. Zo is het bijvoorbeeld verboden om op eerste Kerstdag appels te eten; dat is immers de verboden vrucht! En brengt gekruist bestek op een bord ook ongeluk, dit is namelijk een directe verwijzing naar de kruisiging van Christus. Met zijn dertienen aan tafel zitten is ook geen goed plan, omdat dit doet denken aan het laatste avondmaal van Christus met zijn apostelen.
Wijn inschenken met de linkerhand brengt trouwens ook ongeluk, maar dit is heel eenvoudig af te wenden. Zorg ervoor dat je knoeit! Als de andere tafelgasten hun vinger in de geknoeide wijn dopen en hun nek daarmee natmaken, zijn ook zij gezegend met goed geluk!